Zitgedrag

De tijd die Nederlanders van 4 jaar en ouder op een gemiddelde dag in de week zitten is

9,2 uur

Definitie: Aantal uren dat Nederlanders van 4 jaar en ouder zitten op een gemiddelde dag in de week.

De kernindicator zitgedrag geeft het gemiddeld aantal uren zittende en (half)liggende activiteiten weer, waarbij weinig energie wordt verbruikt (≤1,5 MET) met uitzondering van slapen. Voorbeelden zijn tv-kijken, lezen, naaien, op de computer werken, zittend gamen of zitten tijdens transport.

Bron: LSM-A Bewegen en Ongevallen/Leefstijlmonitor, RIVM , VeiligheidNL, CBS
Meetjaar: 2025
Nieuwe cijfers: 2028

Heden, verleden en toekomst

Licht stijgende trend in zitgedrag

In 2025 brachten Nederlanders van 4 jaar en ouder dagelijks gemiddeld 9 uur en 12 minuten zittend door. In het weekend zitten Nederlanders gemiddeld ruim een uur minder per dag dan doordeweeks.

Over de jaren is een licht stijgende trend te zien in het aantal uren zitten.

In de Verkenning sport en bewegen 2040 worden scenario's geschetst voor het toekomstige verloop van de Kernindicator.

* In 2021 had de huis-aan-huis waarneming voor de LSM-A Bewegen en Ongevallen te kampen met verstoringen als gevolg van corona(maatregelen). Bij de interpretatie van de cijfers van 2021 moet rekening worden gehouden dat de COVID-19-pandemie en de daarmee gepaard gaande maatregelen mogelijk invloed kunnen hebben gehad op het gedrag en de gezondheid van de geïnterviewde.

Bron: LSM-A Bewegen en Ongevallen/Leefstijlmonitor, RIVM, VeiligheidNL, CBS, 2015-2025

Methode: De kernindicator zitgedrag is nagevraagd met een aangepaste versie van de Marshall vragenlijst*. In deze vragenlijst wordt gevraagd om voor een normale week in de afgelopen maanden de gemiddelde tijd te schatten die op een doordeweekse dag en op een weekenddag zittend besteed wordt aan verschillende activiteiten. Meer informatie is te vinden op de methodepagina.

*Marshall AL, Miller YD, Burton NW, Brown WJ. Measuring total and domain-specific sitting: a study of reliability and validity. Med Sci Sports Exerc 2010;42:1094–1102

Zitgedrag in verschillende groepen van de bevolking

Mannen zitten iets vaker dan vrouwen

In 2025 zaten Nederlandse mannen van 4 jaar en ouder dagelijks gemiddeld 9 uur en 18 minuten. Voor vrouwen was dit 9 uur en 4 minuten.

Tussen 2015 en 2025 is het gemiddeld aantal dagelijkse zituren voor mannen stabiel. Voor vrouwen is een lichte stijging te zien.

Met uitzondering van 2019 zaten in alle meetjaren mannen iets meer dan vrouwen, met name op doordeweekse dagen. In het weekend zitten mannen en vrouwen nagenoeg even lang.

Jongeren en volwassenen zitten het meest

In 2025 zaten Nederlandse jongeren (12 t/m 17 jaar) en volwassenen (18 t/m 65 jaar) dagelijks het meest; gemiddeld 10 uur en 5 minuten en 9 uur en 37 minuten. Kinderen (4 t/m 11 jaar) zitten het minst met gemiddeld 7 uur en 15 minuten per dag.

Tussen 2015 en 2025 is het aantal zituren onder volwassenen en ouderen toegenomen. Onder jongeren is het aantal zituren zowel gedaald als weer gestegen in deze periode. Voor kinderen (4 t/m 11 jaar) is het aantal zituren tussen 2015 en 2025 stabiel gebleven.

Op doordeweekse dagen wordt meer gezeten dan op weekenddagen. Dit verschil is het grootst (1 uur en 54 minuten) bij jongeren en het kleinst (24 minuten) bij de ouderen.

Zie ook de Themapagina kinderen en jongeren voor verdere cijfers voor zitgedrag onder 0- t/m 24-jarigen.

Hbo'ers, wo'ers en mensen met middelbareschooldiploma zitten het meest

In 2025 brachten Nederlanders van 25 jaar en ouder met een hbo- of wo-opleiding op een gemiddelde dag in de week 77 minuten meer zittend door dan Nederlanders met basisonderwijs-, vmbo- of mbo1-achtergrond (9 uur en 54 minuten uur versus 8 uur en 37 minuten). Dit verschil is voornamelijk zichtbaar op doordeweekse dagen en komt doordat mensen met een basisschool-, vmbo- of mbo1-opleiding meestal minder zitten tijdens werk.

Mensen met als hoogste opleiding havo, vwo of mbo 2-4 zitten ongeveer even lang als hbo'ers en wo'ers. Op weekenddagen zitten alle Nederlanders, ongeacht opleidingsniveau, ongeveer even veel.

Sinds 2015 is het gemiddeld aantal dagelijkse zituren iets toegenomen onder Nederlanders met een opleiding in het basisonderwijs, vmbo en mbo1. Voor mensen met een havo, vwo of mbo 2-4 diploma is het aantal zituren tussen 2023 en 2025 gestegen. Voor hbo'ers en wo'ers is het verloop over de tijd nagenoeg stabiel.

^In september 2026 zijn de cijfers voor 2025 gecorrigeerd.

Nederlanders met of zonder langdurige aandoening zitten evenveel

In 2025 zaten Nederlanders van 12 jaar en ouder zonder een langdurige aandoening of beperking het meest op een gemiddelde dag in de week, ruim 9,5 uur. Mensen met een langdurige aandoening zaten ongeveer even lang (9 uur en 18 minuten). Nederlanders met een chronische aandoening al dan niet in combinatie met een lichamelijke beperking zaten minder (8 uur en 55 minuten en 8 uur en 41 minuten per dag).

Dit beeld is vergelijkbaar met eerdere jaren en met name zichtbaar op weekdagen. In het weekend zitten alle groepen minder dan op doordeweekse dagen.

Geen verschil in zituren naar type beperking

In 2025 zaten Nederlanders van 12 jaar en ouder met een motorische, visuele of auditieve beperking nagenoeg even veel, tussen 8 en 9 uur op een gemiddelde dag van de week. Dit is vergelijkbaar met eerdere jaren.

Motorisch beperkte Nederlanders zitten bijna een uur meer op doordeweekse dagen dan op weekenddagen. Voor Nederlanders met een auditieve of visuele beperking was dit verschil kleiner.

Download de overige uitsplitsingen

Zitgedrag is ook uitgesplitst naar:

Herkomst
Burgerlijke staat
Huishoudinkomen
Opleidingsniveau*huishoudinkomen
Huishoudsamenstelling
Maatschappelijke arbeidspositie
Mate van verstedelijking
Ervaren gezondheid
Lichamelijke beperking
Chronische aandoening
Overgewicht

Deze cijfers zijn te vinden in een Excelbestand dat hieronder te downloaden is.

Zitactiviteiten per leeftijdsgroep

Kinderen en jongeren zitten veel op school

Voor kinderen is zitten op school met gemiddeld ruim 3 uur per dag de belangrijkste zitactiviteit. Jongeren zitten dagelijks veel tijdens de les en het maken van huiswerk (iets minder dan 4 uur) en tijdens computer-, tablet- of smartphone-gebruik in de vrije tijd (ruim 2,5 uur). Volwassenen brengen dagelijks vooral op het werk veel uren zittend door (ruim 2,5 uur) en tijdens het tv kijken en computeren (beide iets minder dan 2 uur). De belangrijkste zitactiviteiten voor ouderen zijn tv kijken (gemiddeld ruim 3 uur) en overige zitactiviteiten zoals bijvoorbeeld (krant) lezen, puzzelen of handwerken (gemiddeld ruim 2 uur). Dit beeld komt nagenoeg overeen met eerdere meetjaren.

Zie ook de Themapagina kinderen en jongeren voor verdere cijfers voor zitactiviteiten onder 0- t/m 24-jarigen.

Tijd besteed aan zitactiviteiten 2015-2025 1784896200 Tijd besteed aan zitactiviteiten 2015-2025XLSX | 30.79 KB

Zitgedrag in vergelijking met andere kernindicatoren

Weinig verschil in aantal zituren op basis van Beweegrichtlijnen

In 2025 zaten Nederlanders van 4 jaar en ouder die voldoen aan de Beweegrichtlijnen evenveel (9 uur en 5 minuten per dag) als mensen die niet voldoen aan de beweegrichtlijnen (9 uur en 17 minuten per dag). Dit geldt zowel voor doordeweekse dagen als weekenddagen. Deze cijfers zijn vergelijkbaar met eerdere meetjaren.

Meer informatie over de kernindicator 'Beweegrichtlijnen' is hier te vinden.

Sporters zitten meer

In 2025 zaten Nederlanders van 4 jaar en ouder die minimaal één keer per week sporten op een gemiddelde dag in de week drie kwartier meer (gemiddeld 9 uur en 29 minuten) dan Nederlanders die minder dan één keer per week aan sport doen (gemiddeld 8 uur en 45 minuten). Deze verschillen zijn zichtbaar op zowel doordeweekse als op weekenddagen.

Meer informatie over de kernindicator 'sportdeelname wekelijks' is hier te vinden.

Naar het overzicht met alle 20 kernindicatoren voor sport en bewegen

Internationale vergelijking zitgedrag

Nederlanders zitten relatief veel

Om een internationale vergelijking te kunnen maken is gebruik gemaakt van gegevens uit de Eurobarometer 2022. Hieruit blijkt dat Nederlanders veel zitten ten opzichte van andere Europeanen. In dit onderzoek gaf 26% van de Nederlanders aan meer dan 8,5 uur te zitten op een gemiddelde dag. Gemiddeld in de (Europese unie)-landen is dit 11%.

De Eurobarometer is een onderzoeksproject van de Europese Commissie. Het betreft een grote publieke opiniepeiling die in Nederland wordt uitgevoerd door TNS NIPO. Gegevens over sporten en lichamelijke activiteit zijn ook in 2002, 2009, 2013 en 2017 verzameld.

In de Eurobarometer is één vraag opgenomen over zitgedrag. Deze luidt: "Hoeveel tijd brengt u zittend door op een normale dag? Dit betreft o.a. tijd besteed achter een bureau, tijdens bezoek aan vrienden, tijdens studeren, of tv kijken." Deze vraag bevat 5 antwoordcategorieën variërend van "2,5 uur of minder" tot "meer dan 8,5 uur per dag".

Nederland heeft het grootste aandeel veel-zitters

Uit de Eurobarometer blijkt dat in Nederland in vergelijking met andere Europese landen relatief veel mensen meer dan 8,5 uur per dag zitten (26%). Tevens doen in Nederland, evenals in Denemarken en Tsjechië, relatief veel mensen ook regelmatig aan lichamelijke activiteit en/of sport, in vergelijking met de andere (Europese unie)-landen.

Beleid zitgedrag

Nationaal

De Gezondheidsraad adviseert in haar adviesrapport ‘Beweegrichtlijnen 2017': voorkom veel stilzitten. De beweegrichtlijnen zijn aangenomen door de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en vormen een structureel onderdeel van het huidige sport- en beweegbeleid in Nederland.

Het historisch overzicht nationaal sportbeleid geeft een kijk in het Nederlandse sportbeleid van 1940 tot nu.

Internationaal

Zowel de Europese Commissie als de (World Health Organisation) wijzen in hun beleidsstukken op het belang van minder zitten. Zo benoemt de WHO in haar ‘Global Action Plan on Physical Activity 2018-2030’ vier strategische doelen en 20 dimensie-overstijgende beleidsacties die in de verschillende lidstaten zouden kunnen worden ingezet ter bevordering van lichamelijke activiteit en het tegengaan van veel stilzitten.

Meer informatie

Lees meer over de Leefstijlmonitor
Allesoversport.nl: Zitgedrag
Bekijk de trend in de toekomst van de Kernindicator Zitgedrag in de Verkenning Sport en Bewegen 2040.

M. Duijvestijn (RIVM)

M.S. van Mourik-Boelema (RIVM)