De score van de openbare ruimte op de mogelijkheid voor mensen om te sporten en te bewegen

 

De kernindicator Beweegvriendelijke Omgeving laat zien hoe de fysieke omgeving in de openbare ruimte scoort op de mogelijkheid voor mensen om te sporten en te bewegen. De veronderstelling is dat een meer beweegvriendelijke omgeving bijdraagt aan meer sporten en bewegen.

Bron: Diverse bronnen, Mulier Instituut Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
Meetjaar: 2020
Nieuwe cijfers: 2021

Overzicht

De beweegvriendelijke omgeving is één van de 20 kernindicatoren voor het landelijk monitoren van sport en bewegen. Hoe beweegvriendelijk is jouw omgeving? Op deze pagina worden de nationale cijfers en cijfers naar gemeenten en stedelijkheidsgraad weergegeven. Cijfers op buurtniveau zijn bij Sportopdekaart apart te downloaden. Daarnaast wordt een korte toelichting op het huidige beleid gegeven.

Heden, verleden en toekomst

Nationaal

Sla de grafiek Beweegvriendelijkheid omgeving in Nederland 2020 over en ga naar de datatabel

De beweegvriendelijke omgeving in Nederland

In 2020 bedraagt de gemiddelde score voor heel Nederland op de kernindicator Beweegvriendelijke Omgeving 60 op een schaal van 0 tot en met 100. De scores van de kernindicator de deelindicatoren zijn continu. De score op deelindicator sportaccommodaties is 62, op deelindicator sport en speelplekken 72, op deelindicator groen-blauw 63 en op deelindicator voorzieningen 41.

In 2021 is de rekenmethodiek doorontwikkeld, waardoor de scores van voor 2020 niet te vergelijken zijn met eerdere jaren.

In de Sport Toekomstverkenning wordt geconcludeerd dat de omgeving steeds beweegvriendelijker zal worden.

Lokaal

Veel verschil tussen gemeenten in beweegvriendelijkheid van omgeving

De score op de kernindicator Beweegvriendelijke omgeving verschilt sterk per gemeente. Door de centrale positie die bereikbaarheid heeft in de berekening van de kernindicator, scoren stedelijke gebieden hoger op de kernindicator beweegvriendelijke omgeving.

Ook in deelindicatoren grote verschillen per gemeente

In de bijdragen van de deelindicatoren aan de kernindicator zijn grote verschillen zichtbaar tussen gemeenten. Zie daarvoor onderstaande kaarten van de vier deelindicatoren per gemeente:

- Sportaccommodaties
- Sport- en speelplekken
- Recreatief groen en blauw
- Nabijheid van voorzieningen

Gerelateerde kaarten :

Fietsgebruik per gemeente

 

Bron: Diverse bronnen, Mulier Instituut, 2021

Methode: De kernindicator is opgebouwd uit 4 deelindicatoren, die allen een score hebben van 0 tot en met 100;

1. Sportaccommodaties (diversiteit en nabijheid voetbalvelden, hockeyvelden, tennisbanen, sporthallen, fitnessvoorzieningen en zwembaden)
2. Sport- en speelplekken (nabijheid sport- en speelplekken in de openbare ruimte)
3. Recreatief groen en blauw (nabijheid en oppervlakte parken, water geschikt voor recreatief gebruik)
4. Nabijheid van voorzieningen (o.a. gemiddelde afstand tot supermarkt en school)

Hoe hoger de score, hoe meer mensen een goede bereikbaarheid, nabijheid of diversiteit van een deelindicator hebben.

Omdat de mogelijkheden om te fietsen en wandelen centraal staan in de beweegvriendelijke omgeving, zijn de nabijheid van sportaccommodaties, sport- en speelplekken en recreatief groen en blauw, berekend door gebruik te maken van een fiets- en wandelwegennetwerk.

De deelindicatoren zijn op het laagst mogelijke geografisch schaalniveau berekend. De eerste drie deelindicatoren zijn berekend op het niveau van de CBS-vierkanten van 100 * 100 meter. We maken alleen gebruik van CBS Centraal Bureau voor de Statistiek vierkanten waar mensen wonen. Voor de deelindicator nabijheid van voorzieningen is gebruik gemaakt van de nabijheidsstatistieken (buurt-, gemeente- en nationaal niveau) van  het CBSMeer informatie over de berekening en bronverwijzing per deelindicator is te vinden op de methode webpagina.

Beweegvriendelijkheid van omgeving naar mate van stedelijkheid

naar stedelijkheid

Sla de grafiek Beweegvriendelijkheid omgeving in Nederland naar stedelijkheid 2020 over en ga naar de datatabel

Niet-stedelijke gebieden zijn beweegvriendelijker

Niet-stedelijke gemeenten scoren lager op de kernindicator beweegvriendelijke omgeving (score 49 op een schaal van 0 tot en met 100) dan zeer sterk stedelijke gemeenten (score 72 op een schaal van 0 tot 100). Niet-stedelijke gemeenten scoren hoog op de aanwezigheid van recreatief groen en blauw. Zeer sterk stedelijke gemeenten scoren hoger op de nabijheid van voorzieningen, de aanwezigheid van sport- en speelplekken en de aanwezigheid van sportaccomodaties.  

Definitie van stedelijkheidsgraad

Stedelijkheid van een bepaald gebied  (rastervierkant, buurt, wijk, gemeente) is een maatstaf voor de concentratie van menselijke activiteiten (wonen, werken, naar school gaan, winkelen, uitgaan etc.) gebaseerd op de gemiddelde omgevingsadressendichtheid (Oad). Onder Oad wordt verstaan het aantal adressen binnen een cirkel met een straal van één kilometer rondom een adres, gedeeld door de oppervlakte van de cirkel.  Voor de berekening hiervan wordt eerst voor ieder adres de Oad vastgesteld. Daarna is het gemiddelde berekend van de omgevingsadressendichtheden van alle afzonderlijke adressen binnen het beschouwde gebied.

Hierbij zijn vijf categorieën onderscheiden:
- zeer sterk stedelijk: gemiddelde Oad van 2500 of meer adressen per km2;
- sterk stedelijk: gemiddelde Oad van 1500 tot 2500 adressen per km2;
- matig stedelijk: gemiddelde Oad van 1000 tot 1500 adressen per km2;
- weinig stedelijk: gemiddelde Oad van 500 tot 1000 adressen per km2;
- niet stedelijk: gemiddelde Oad van minder dan 500 adressen per km2.

Beleid

Omgevingswet

Toenemende aandacht voor de beweegvriendelijke omgeving

In de afgelopen jaren is de beleidsmatige aandacht voor de openbare ruimte in relatie tot het sportbeleid toegenomen. Met het intrede van de Omgevingswet zal deze aandacht nog verder  toenemen. Deze wet bundelt wet- en regelgeving op het gebied van de fysieke leefomgeving en stelt de leefomgeving en de gebruiker centraal in plaats van de regels. Het RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu  levert een bijdrage aan diverse onderdelen van het proces van beleid en uitvoering van de Omgevingswet, vanaf vraagstukken rondom doelen en normen, tot en met implementatie en gegevensvoorziening. De VSGVereniging Sport en Gemeenten voorziet met de nieuwe wet een grote kans om sport en bewegen een integraal onderdeel van ruimtelijke ontwikkelingen te laten zijn en heeft een handreiking voor gemeenten opgesteld.

Het loket gezond leven heeft een stappenplan gemaakt om gezondheid op de agenda te krijgen van gemeenten. Aangezien gezondheid onderdeel zal zijn van zowel hun omgevingsvisie als hun omgevingsplan.

Nationaal Sport- en beweegbeleid

Nationaal sport- en beweegbeleid

Op 29 juni 2018 werd het Nationaal Sportakkoord: Sport verenigt Nederland ondertekend. Dit akkoord heeft een looptijd tot en met 31 december 2021. De strategische partners van het sportakkoord (het ministerie van VWS Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, VSGVereniging Sport en Gemeenten, VNG Vereniging van Nederlandse Gemeenten en NOC*NSF Nederlands Olympisch Comité * Nederlandse Sport Federatie hebben zes ambities geformuleerd:

- Inclusief sporten & bewegen                       - Duurzame sportinfrastructuur
- Vitale sport- en beweegaanbieders         - Positieve sportcultuur
- Vaardig in bewegen                                           - Topsport die inspireert

De beweegvriendelijke omgeving is onderdeel van het deelakkoord 'een duurzame sportinfrastructuur' en één van de kernindicatoren die wordt gebruikt om de impact van het sportakkoord te monitoren. Kenmerken van een gezonde stad zijn onderzocht door het RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu.

Het historisch overzicht nationaal sportbeleid geeft een kijk in het Nederlandse sportbeleid van 1940 tot nu.

Meer informatie

  • Lees meer over de beweegvriendelijke omgeving in Nederland in het Brancherapport Sportaccommodaties
  • Lees meer over het creëren van een beweegvriendelijke omgeving op allesoversport.nl
  • In de Rapportage Sport 2018 zijn de belangrijkste sport gerelateerde trends en ontwikkelingen te vinden
  • Meer informatie over sportief gebruik van de leefomgeving is hier te vinden
  • Meer kaarten over  gezondheid en milieu van de omgeving zoals luchtkwaliteit  op Atlas Leefomgeving

persoonsnamen

K. Wezenberg-Hoenderkamp (Mulier Instituut)
H. van der Poel (Mulier Instituut)